14/02/2013

Raad van State: gemeenteraadsverkiezingen geldig ondanks belofte van traktatie in ruil voor stem

In het arrest nr. 222.518 van 14 februari 2013 heeft de Raad van State de beslissing van de Raad voor Verkiezingsbetwistingen van Oost-Vlaanderen van 17 december 2012 vernietigd waarbij de gemeenteraadsverkiezingen van de gemeente Ninove ongeldig werden verklaard.

De Raad voor Verkiezingsbetwistingen had de verkiezingen ongeldig verklaard omdat een lijsttrekker kort voor de verkiezingen op Facebook gratis drank had beloofd aan wie een foto kon voorleggen waaruit bleek dat men op de kandidaat in kwestie had gestemd. Dit maakte een ongeoorloofde beïnvloeding van de kiezer uit, hetgeen verboden is op grond van artikel 194 van het Lokaal en Provinciaal Kiesdecreet. 

De Raad van State, die in deze bijzondere procedure over een volle bevoegdheid beschikt, vernietigde de beslissing van de Raad voor Verkiezingsbetwistingen en verwierp het oorspronkelijke bezwaar tegen de gemeenteraadsverkiezing. 

De Raad veroordeelde weliswaar de handelingen van de lijsttrekker in kwestie, maar oordeelde dat het weinig waarschijnlijk was dat de uiteindelijke zetelverdeling tussen de lijsten hierdoor werd beïnvloed:

"Wat het posten van het bericht  naar het oordeel van de Raad van State inzonderheid tot een laakbare en verwerpelijke handeling maakt, is de aansporing erin om de uitgebrachte stem te reveleren en aldus een inbreuk te plegen op het geheim van de stemming. Het plaatsen van het bericht is bijgevolg alleszins een onregelmatigheid. Daaraan zou het feit dat het bericht vooral jolig of ludiek is bedoeld, niets veranderen. In dat geval blíjft er sprake zijn van een ongepaste en verontrustende lichtzinnigheid.

Zoals evenwel reeds gezien, mag een onregelmatigheid nog zo betreurenswaardig zijn, ze zal alleen een ongeldigverklaring van de verkiezing kunnen verantwoorden indien ze een dusdanige weerslag op de verkiezingen kan hebben gehad dat de zetelverdeling tussen de lijsten erdoor beïnvloed is geworden. 

Volgens de eerste rechter, bijgevallen door de belanghebbende partij, is dat het geval. Hij leidt dat af, eensdeels, uit de grote verspreiding van het Facebookbericht en uit de  zeer vele naamstemmen op Guy D'haeseleer, wiens “persoonlijke hoge score heeft geleid tot het hoogste totale aantal stemmen van diens partij Forza Ninove en dienvolgens tot haar 9 zetels in de gemeenteraad” en, anderdeels, uit het feit dat slechts 28 stemmen van de lijst Forza Ninove naar de lijst van CD&V; dienen te verschuiven opdat er een zetelverschuiving zou plaats hebben.  

De Raad van State deelt die mening niet. Naar zijn oordeel is het niet aannemelijk dat anno 2012 het vooruitzicht van een zo gering voordeel als een gratis drankje dermate op een kiezer inwerkt dat hij niet langer in volle vrijheid en onafhankelijkheid zijn stem kan uitbrengen, maar ertoe gebracht wordt die stem te geven aan (een kandidaat van) een lijst die nog niet reeds zijn voorkeur had. Dit wordt alleen maar kracht bijgezet door de vaststelling dat deze kiezer, wil hij ook werkelijk getrakteerd worden, eerst nog in het stemhokje een foto van zijn stembrief zou dienen te nemen en zich vervolgens daarmee zou moeten gaan aanbieden op een plek die niet eens nader gepreciseerd wordt. 

Eerder komt het hele bericht voor een soort van inside joke te zijn, die zich wezenlijk richt tot de reeds overtuigde sympathisanten. 

Wat ook het effect van de besproken deplorabele demarche mag zijn geweest op de verdeling van  de stemmen over de verschillende kandidaten van de lijst Forza Ninove zelf, het is volgens de Raad van State niet in redelijkheid aannemelijk dat de door Guy D'haeseleer onder voorwaarden in het vooruitzicht gestelde traktatie, voor  enige kiezer die het Facebookbericht onder ogen zou hebben gekregen, de decisieve reden kan zijn geweest om de lijst Forza Ninove boven de andere te verkiezen."

De Raad van State merkt nog op dat de lijsttrekker misschien wel een uitzonderlijke score heeft gehaald door de belofte van de traktatie, maar dat de lijststemmen in dezelfde mate toenamen dan de stemmen van de één na populairste verkozene van de partij: "Met andere woorden mag dan wel Guy D'haeseleer een 
uitzonderlijke score hebben behaald, finaal is de vooruitgang van de lijst Forza Ninove in haar geheel beschouwd niet  groter dan de vooruitgang die W. S., boekte, zónder een kwalijk Facebookbericht te posten."

De Raad van State wees ook twee andere bezwaren tegen de zelfde gemeenteraadsverkiezing af.

Het integrale arrest leest u hier.

Gepost door Jonas Riemslagh

Blog Lokale Besturen
Tags Gemeenterecht, Lokale besturen, Raad van State, Verkiezingen
Stel hier je vraag bij dit blogbericht
02/07/2012

Decretaal kader voor lokale verkiezingen 2012 is rond

Op 8 juli 2011 nam het Vlaams Parlement een nieuw decreet aan betreffende de verkiezingen van de gemeenteraden, de provincieraden en de districtsraden. Het was de eerste keer dat de Vlaamse decreetgever een alomvattende regelgeving hieromtrent aannam sinds deze bevoegdheid door het Lambermont-akkoord werd geregionaliseerd.

Toch was het decreet van 8 juli 2011 niet volledig. Reeds bij de parlementaire behandeling van het decreet werd duidelijk dat het niet mogelijk was om de bepalingen over het elektronisch stemmen op te nemen. De oude stemcomputers moesten worden vervangen en de nieuwe digitale kiesmethode lag op het ogenblik van de goedkeuring nog niet vast. Er werd dan ook gesteld dat voor het digitale stemmen zou moeten worden gewerkt met een "aanbouwdecreet".

In het Belgisch Staatsblad van 8 juni 2012 verscheen dit aanbouwdecreet, voluit het decreet van 25 mei 2012 houdende de organisatie van de digitale stemming bij de lokale en provinciale verkiezingen (kortweg: het Digitaal Kiesdecreet).

Daarnaast wees het Grondwettelijk Hof in arrest nr. 86/2012 van 28 juni 2012 diverse beroepen tot nietigverklaring van het Lokaal Kiesdecreet van 8 juli 2011 af. Hierover leest u meer op onze blog Grondwettelijk Recht.

Hiermee lijkt de decreetgever zijn werk rond te hebben voor de verkiezingen van 14 oktober 2012.

Nog dit. De Vlaamse overheid heeft alle regelgeving - decreten, uitvoeringsbesluiten en omzendbrieven - betreffende deze verkiezingen gebundeld op een specifieke website.

Gepost door Jonas Riemslagh

Blog Lokale Besturen
Tags Grondwettelijk Hof, Lokale besturen, Verkiezingen
Stel hier je vraag bij dit blogbericht
10/10/2011

Nieuw Vlaams decreet voor lokale verkiezingen

Met het decreet van 8 juli 2011 beschikt het Vlaamse gewest over een eigen kiesdecreet voor de verkiezingen van de gemeenteraden, de provincieraden en (enkel in Antwerpen) de districtsraden.

Vlaanderen is sinds 1 januari 2002 bevoegd voor de organisatie van de lokale verkiezingen. Naar aanleiding van de verkiezingen van 2006 voerde de Vlaamse decreetgever al enkele wijzigingen door aan de kieswetgeving. Nu worden (bijna) alle bepalingen in één enkel decreet gebundeld.

De procedure voor, tijdens en na de verkiezingsdag wordt in het nieuwe decreet gestroomlijnd. De provincieraden worden verkleind; vanaf 2012 zullen er 60 provincieraadsleden minder zijn. De kiesdistricten waaruit de provincieraden worden samengesteld worden hertekend en vergroot. Dit laatste moest gebeuren nadat het Grondwettelijk Hof in 2007 oordeelde dat het principe van de evenredige vertegenwoordiging werd geschonden omdat bepaalde districten zo klein waren dat er slechts enkele zetels te verdelen waren. Dit benadeelt kleinere partijen.

Wat vooral opvalt is wat de decreetgever niet heeft willen veranderen. Er blijven verschillende systemen voor de zetelverdeling gelden: het systeem Imperiali voor de gemeenteraden en het systeem D’Hondt voor de provincie- en districtsraden. De lijststem blijft een invloed hebben bij het bepalen van de effectieve verkozenen en de volorde van de plaatsvervangers. De opkomstplicht blijft behouden. Er wordt geen rechtstreekse verkiezingen van de burgemeester ingevoerd; amendementen om deze alsnog in te voeren werden weggestemd. Het decreet voert evenmin maatregelen door uit het witboek Interne Staatshervorming van de Vlaamse regering, zoals de versterking van de gemeenteraad of de nauwere samenwerking tussen de gemeente en het OCMW.

Zie over het nieuwe kiesdecreet ook: J. RIEMSLAGH, "Nieuws Vlaams decreet voor lokale verkiezingen", Juristenkrant afl. 233, 4-5.

Gepost door Jonas Riemslagh

Blog Lokale Besturen
Tags Districten, Gemeenterecht, Lokale besturen, Provincie, Verkiezingen
Stel hier je vraag bij dit blogbericht
Tags