09/05/2018

Leer meer over het Decreet Lokaal Bestuur!

Bij uitzondering maken wij hier reclame voor een conferentie ‘Het nieuw decreet over het lokaal bestuur juridisch doorgelicht’ dat doorgaat op 19 juni 2018 … waarin geen van onze Publius-advocaten spreekt.  De conferentie gaat evenwel uit van het Tijdschrift voor Gemeenterecht waarvan Dirk Van Heuven sedert jaar en dag redactielid is.

Het nieuwe decreet ‘revolutioneert’ de werking van de lokale besturen met onder andere de fusie van gemeente en OCMW. Lokale besturen hebben er alle belang bij om goed bekend te zijn met het nieuwe decreet en de conferentie geeft een unieke kans. Inschrijven kan hier.

Gepost door Dirk Van Heuven

Blog Lokale Besturen
Tags Dirk Van Heuven, Gemeenterecht
Stel hier je vraag bij dit blogbericht
14/02/2013

Raad van State: gemeenteraadsverkiezingen geldig ondanks belofte van traktatie in ruil voor stem

In het arrest nr. 222.518 van 14 februari 2013 heeft de Raad van State de beslissing van de Raad voor Verkiezingsbetwistingen van Oost-Vlaanderen van 17 december 2012 vernietigd waarbij de gemeenteraadsverkiezingen van de gemeente Ninove ongeldig werden verklaard.

De Raad voor Verkiezingsbetwistingen had de verkiezingen ongeldig verklaard omdat een lijsttrekker kort voor de verkiezingen op Facebook gratis drank had beloofd aan wie een foto kon voorleggen waaruit bleek dat men op de kandidaat in kwestie had gestemd. Dit maakte een ongeoorloofde beïnvloeding van de kiezer uit, hetgeen verboden is op grond van artikel 194 van het Lokaal en Provinciaal Kiesdecreet. 

De Raad van State, die in deze bijzondere procedure over een volle bevoegdheid beschikt, vernietigde de beslissing van de Raad voor Verkiezingsbetwistingen en verwierp het oorspronkelijke bezwaar tegen de gemeenteraadsverkiezing. 

De Raad veroordeelde weliswaar de handelingen van de lijsttrekker in kwestie, maar oordeelde dat het weinig waarschijnlijk was dat de uiteindelijke zetelverdeling tussen de lijsten hierdoor werd beïnvloed:

"Wat het posten van het bericht  naar het oordeel van de Raad van State inzonderheid tot een laakbare en verwerpelijke handeling maakt, is de aansporing erin om de uitgebrachte stem te reveleren en aldus een inbreuk te plegen op het geheim van de stemming. Het plaatsen van het bericht is bijgevolg alleszins een onregelmatigheid. Daaraan zou het feit dat het bericht vooral jolig of ludiek is bedoeld, niets veranderen. In dat geval blíjft er sprake zijn van een ongepaste en verontrustende lichtzinnigheid.

Zoals evenwel reeds gezien, mag een onregelmatigheid nog zo betreurenswaardig zijn, ze zal alleen een ongeldigverklaring van de verkiezing kunnen verantwoorden indien ze een dusdanige weerslag op de verkiezingen kan hebben gehad dat de zetelverdeling tussen de lijsten erdoor beïnvloed is geworden. 

Volgens de eerste rechter, bijgevallen door de belanghebbende partij, is dat het geval. Hij leidt dat af, eensdeels, uit de grote verspreiding van het Facebookbericht en uit de  zeer vele naamstemmen op Guy D'haeseleer, wiens “persoonlijke hoge score heeft geleid tot het hoogste totale aantal stemmen van diens partij Forza Ninove en dienvolgens tot haar 9 zetels in de gemeenteraad” en, anderdeels, uit het feit dat slechts 28 stemmen van de lijst Forza Ninove naar de lijst van CD&V; dienen te verschuiven opdat er een zetelverschuiving zou plaats hebben.  

De Raad van State deelt die mening niet. Naar zijn oordeel is het niet aannemelijk dat anno 2012 het vooruitzicht van een zo gering voordeel als een gratis drankje dermate op een kiezer inwerkt dat hij niet langer in volle vrijheid en onafhankelijkheid zijn stem kan uitbrengen, maar ertoe gebracht wordt die stem te geven aan (een kandidaat van) een lijst die nog niet reeds zijn voorkeur had. Dit wordt alleen maar kracht bijgezet door de vaststelling dat deze kiezer, wil hij ook werkelijk getrakteerd worden, eerst nog in het stemhokje een foto van zijn stembrief zou dienen te nemen en zich vervolgens daarmee zou moeten gaan aanbieden op een plek die niet eens nader gepreciseerd wordt. 

Eerder komt het hele bericht voor een soort van inside joke te zijn, die zich wezenlijk richt tot de reeds overtuigde sympathisanten. 

Wat ook het effect van de besproken deplorabele demarche mag zijn geweest op de verdeling van  de stemmen over de verschillende kandidaten van de lijst Forza Ninove zelf, het is volgens de Raad van State niet in redelijkheid aannemelijk dat de door Guy D'haeseleer onder voorwaarden in het vooruitzicht gestelde traktatie, voor  enige kiezer die het Facebookbericht onder ogen zou hebben gekregen, de decisieve reden kan zijn geweest om de lijst Forza Ninove boven de andere te verkiezen."

De Raad van State merkt nog op dat de lijsttrekker misschien wel een uitzonderlijke score heeft gehaald door de belofte van de traktatie, maar dat de lijststemmen in dezelfde mate toenamen dan de stemmen van de één na populairste verkozene van de partij: "Met andere woorden mag dan wel Guy D'haeseleer een 
uitzonderlijke score hebben behaald, finaal is de vooruitgang van de lijst Forza Ninove in haar geheel beschouwd niet  groter dan de vooruitgang die W. S., boekte, zónder een kwalijk Facebookbericht te posten."

De Raad van State wees ook twee andere bezwaren tegen de zelfde gemeenteraadsverkiezing af.

Het integrale arrest leest u hier.

Gepost door Jonas Riemslagh

Blog Lokale Besturen
Tags Gemeenterecht, Lokale besturen, Raad van State, Verkiezingen
Stel hier je vraag bij dit blogbericht
14/11/2012

Omzendbrief over de start van de nieuwe lokale bestuursperiode

In het Belgisch Staatsblad van 14 november 2012 verscheen de Omzendbrief BB 2012/2. Deze omzendbrief licht de start van de lokale bestuursperiode 2013-2018 toe en behandelt onder meer de installatie van de gemeenteraad, de benoeming van de burgemeester en de verkiezing van de schepenen en de voorzitter van de gemeenteraad. De omzendbrief betreft zowel de gemeentebesturen als de OCMW-besturen, de districtsbesturen (stad Antwerpen) als de provinciebesturen.

Gepost door Jonas Riemslagh

Blog Lokale Besturen
Tags College van burgemeester en schepenen, Decreet Lokaal Bestuur, Districten, Gemeenterecht, Lokale besturen, OCMW, Provincie
Stel hier je vraag bij dit blogbericht
29/08/2012

Wanneer is een lid van het college in een procedure van de gemeente "betrokken"?

Artikel 193 Gemeentedecreet bepaalt dat het college van burgemeester en schepenen beslist tot het optreden in rechte namens de gemeente. De gemeenteraad kan echter beslissing om deze bevoegdheid in de plaats van het college uit te oefenen. In de gevallen waarin een lid of meerdere leden van het college van burgemeester en schepenen betrokken zijn in de zaak, beslist de gemeenteraad.

In een arrest van 6 maart 2012 (P.11.1238.N) oordeelde het Hof van Cassatie over de betekenis van het "betrokken" zijn in de zaak:

"Artikel 193, tweede lid, Gemeentedecreet, noch een andere bepaling, vereisen dat een lid of meerdere leden van het college van burgemeester en schepenen reeds effectief partij zouden zijn in een gestarte rechtszaak opdat een lid of meerdere leden van het college van burgemeester en schepenen zouden “betrokken” zijn in de zin van artikel 193, tweede lid, Gemeentedecreet."

Opgemerkt wordt nog dat artikel 193 binnenkort (alweer) wordt gewijzigd. De nieuwe versie, die op een door de Vlaams regering te bepalen datum in werking treedt, luidt:

"§ 1. Het college van burgemeester en schepenen vertegenwoordigt de gemeente in gerechtelijke en buitengerechtelijke gevallen en beslist om op te treden in rechte namens de gemeente.

De gemeenteraad kan beslissen om deze bevoegdheden in de plaats van het college uit te oefenen. Wanneer een lid van het college zich bevindt in een situatie als beschreven in artikel 27, § 1, 1°, oefent de gemeenteraad deze bevoegdheden uit.

§ 2. Het college of, in voorkomend geval, de gemeenteraad kan hetzij een lid van het college, hetzij een personeelslid, hetzij een advocaat aanwijzen om namens de gemeente te verschijnen in rechte."

Alvast twee zaken vallen op. De "betrokkenheid" van een lid van het college wordt beoordeeld aan de hand van de kiesheidsregels van artikel 27, § 1, 1° Gemeentedecreet. Bovendien bepaalt de decreetgever uitdrukkelijk dat de gemeente een lid van het college of een personeelslid kan aanwijzen om de gemeente te vertegenwoordigen.

Gepost door Jonas Riemslagh

Blog Lokale Besturen
Tags College van burgemeester en schepenen, Gemeenterecht, Lokale besturen, Optreden in rechte
Stel hier je vraag bij dit blogbericht
10/10/2011

Nieuw Vlaams decreet voor lokale verkiezingen

Met het decreet van 8 juli 2011 beschikt het Vlaamse gewest over een eigen kiesdecreet voor de verkiezingen van de gemeenteraden, de provincieraden en (enkel in Antwerpen) de districtsraden.

Vlaanderen is sinds 1 januari 2002 bevoegd voor de organisatie van de lokale verkiezingen. Naar aanleiding van de verkiezingen van 2006 voerde de Vlaamse decreetgever al enkele wijzigingen door aan de kieswetgeving. Nu worden (bijna) alle bepalingen in één enkel decreet gebundeld.

De procedure voor, tijdens en na de verkiezingsdag wordt in het nieuwe decreet gestroomlijnd. De provincieraden worden verkleind; vanaf 2012 zullen er 60 provincieraadsleden minder zijn. De kiesdistricten waaruit de provincieraden worden samengesteld worden hertekend en vergroot. Dit laatste moest gebeuren nadat het Grondwettelijk Hof in 2007 oordeelde dat het principe van de evenredige vertegenwoordiging werd geschonden omdat bepaalde districten zo klein waren dat er slechts enkele zetels te verdelen waren. Dit benadeelt kleinere partijen.

Wat vooral opvalt is wat de decreetgever niet heeft willen veranderen. Er blijven verschillende systemen voor de zetelverdeling gelden: het systeem Imperiali voor de gemeenteraden en het systeem D’Hondt voor de provincie- en districtsraden. De lijststem blijft een invloed hebben bij het bepalen van de effectieve verkozenen en de volorde van de plaatsvervangers. De opkomstplicht blijft behouden. Er wordt geen rechtstreekse verkiezingen van de burgemeester ingevoerd; amendementen om deze alsnog in te voeren werden weggestemd. Het decreet voert evenmin maatregelen door uit het witboek Interne Staatshervorming van de Vlaamse regering, zoals de versterking van de gemeenteraad of de nauwere samenwerking tussen de gemeente en het OCMW.

Zie over het nieuwe kiesdecreet ook: J. RIEMSLAGH, "Nieuws Vlaams decreet voor lokale verkiezingen", Juristenkrant afl. 233, 4-5.

Gepost door Jonas Riemslagh

Blog Lokale Besturen
Tags Districten, Gemeenterecht, Lokale besturen, Provincie, Verkiezingen
Stel hier je vraag bij dit blogbericht
Tags